ശൈവം, വൈഷ്ണവം, ശാക്തേയം — ഹിന്ദു ആരാധനാ പരമ്പരകളുടെ ആഴത്തിലുള്ളൊരു പഠനം
ഹിന്ദുമതത്തിനുള്ളിൽ അനവധി ആരാധനാ സമ്പ്രദായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്ന് ആരാധനാ പാരമ്പര്യങ്ങളാണ് ശൈവം, വൈഷ്ണവം, ശാക്തേയം. ഓരോ സമ്പ്രദായവും ഓരോ ദേവതയെ പരമതത്ത്വമായി കണക്കാക്കി രൂപപ്പെട്ടതാണ്.
സാധാരണ “ത്രിമൂർത്തികൾ” എന്ന് പറയുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരെയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. എന്നാൽ കേരളത്തിലെ ചില താന്ത്രിക–ആരാധനാ സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ ശിവൻ, വിഷ്ണു, ശക്തി (ദേവി) എന്നിവരെ “ത്രിദേവ സ്വരൂപം” ആയി സങ്കല്പിച്ച് ആരാധിക്കുന്നു.
ഈ ആശയത്തിന്റെ പിന്നിലുള്ള തത്ത്വവും ചരിത്രവും മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഹിന്ദു ദർശനത്തിന്റെ വൈവിധ്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണാം.
1) ശൈവം — ശിവനെ പരമദൈവമായി കാണുന്ന സമ്പ്രദായം
ശിവനെ സൃഷ്ടി–സ്ഥിതി–സംഹാരങ്ങളുടെ അധിപതിയായി കാണുന്ന ആരാധനാ മാർഗമാണ് ശൈവം.
ശൈവത്തിന്റെ പ്രധാന ആശയങ്ങൾ
ശിവൻ യോഗിയുമാണ്, ഗുരുവുമാണ്, സംഹാരകനുമാണ്.
ലിംഗം ശിവന്റെ പ്രധാന ആരാധനാരൂപമാണ്.
ആത്മസാക്ഷാത്കാരവും വൈരാഗ്യവും ശൈവദർശനത്തിൽ പ്രധാനമാണ്.
പ്രധാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ
ശിവപുരാണം
ലിംഗപുരാണം
അഗമങ്ങൾ
തമിഴ് ഭക്തിഗാനങ്ങളായ തേവാരം
പ്രധാന ശൈവ ഉപസമ്പ്രദായങ്ങൾ
കാശ്മീര ശൈവം
ശൈവ സിദ്ധാന്തം
വീരശൈവം (ലിംഗായത്ത്)
2) വൈഷ്ണവം — വിഷ്ണുവും അവതാരങ്ങളും
വിഷ്ണുവിനെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവതാരങ്ങളെയും പരമദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന സമ്പ്രദായമാണ് വൈഷ്ണവം.
വൈഷ്ണവത്തിന്റെ പ്രധാന ആശയങ്ങൾ
വിഷ്ണു ലോകത്തിന്റെ സംരക്ഷകനാണ്.
ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനായി വിഷ്ണു അവതാരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
പ്രധാന അവതാരങ്ങൾ
രാമൻ
കൃഷ്ണൻ
നരസിംഹൻ
വാമനൻ
പ്രധാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ
വിഷ്ണുപുരാണം
ഭാഗവതപുരാണം
ഭഗവദ്ഗീത
ദിവ്യപ്രബന്ദം
പ്രധാന വൈഷ്ണവ സമ്പ്രദായങ്ങൾ
ശ്രീ വൈഷ്ണവം
മാധ്വ സമ്പ്രദായം
ഗൗഡിയ വൈഷ്ണവം
3) ശാക്തേയം — ദേവിയെ പരമശക്തിയായി കാണുന്ന ദർശനം
ശക്തിയെ, അഥവാ ദേവിയെ, സകല സൃഷ്ടിയുടെയും ആധാരമായി കാണുന്ന ആരാധനാ സമ്പ്രദായമാണ് ശാക്തേയം.
പ്രധാന ആശയങ്ങൾ
സകല ശക്തിയും ദേവിയിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.
ശക്തിയില്ലാതെ ശിവൻ പോലും പ്രവർത്തനരഹിതനാണ് എന്നതാണ് ശാക്തദർശനം.
ദേവിയുടെ പ്രധാന രൂപങ്ങൾ
ദുർഗ്ഗ
കാളി
ലക്ഷ്മി
സരസ്വതി
ലളിതാ ത്രിപുരസുന്ദരി
പ്രധാന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ
ദേവി മഹാത്മ്യം
ദേവി ഭാഗവതം
തന്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ
ശൈവം – വൈഷ്ണവം – ശാക്തേയം : പ്രധാന വ്യത്യാസം
സമ്പ്രദായം
പരമദൈവം
ശൈവം
ശിവൻ
വൈഷ്ണവം
വിഷ്ണു
ശാക്തേയം
ദേവി / ശക്തി
എന്നാൽ ഹിന്ദു ദർശനങ്ങളിൽ പലരും ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങളും ഒരേ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത പ്രത്യക്ഷീകരണങ്ങളാണെന്ന് കരുതുന്നു.
“ആരാണ് പരമദൈവം?” — ചരിത്രത്തിലെ തത്ത്വചർച്ചകൾ
ശൈവം, വൈഷ്ണവം, ശാക്തേയം എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ചരിത്രപരമായി നിരവധി തത്ത്വചർച്ചകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവയെ എല്ലായ്പ്പോഴും “മതയുദ്ധം” എന്ന് കാണുന്നത് ശരിയല്ല. പലപ്പോഴും അത് ഗ്രന്ഥരചന, തത്ത്വവാദം, ക്ഷേത്രനിയന്ത്രണം, രാജപിന്തുണ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചര്ച്ചകളായിരുന്നു.
പുരാണങ്ങളിലെ ദൈവമഹത്വ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ
ഓരോ സമ്പ്രദായവും തങ്ങളുടെ ദേവതയെ പരമതത്ത്വമായി ചിത്രീകരിച്ചു.
ഉദാഹരണങ്ങൾ
Shiva Purana — ശിവനാണ് പരമതത്ത്വം
Vishnu Purana — വിഷ്ണുവാണ് പരബ്രഹ്മം
Devi Bhagavata — ദേവിയാണ് ആദിശക്തി
ഇത് ഭക്തിപ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഭാഗമായ ഗ്രന്ഥരചനാ രീതിയായിരുന്നു.
ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ശൈവ–വൈഷ്ണവ തർക്കങ്ങൾ
7 മുതൽ 12-ാം നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കിടയിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ശക്തമായ തത്ത്വചർച്ചകൾ നടന്നു.
പ്രധാന ദാർശനികർ
ആദി ശങ്കരാചാര്യർ — അദ്വൈതം
രാമാനുജാചാര്യർ — വിശിഷ്ടാദ്വൈതം
മാധ്വാചാര്യർ — ദ്വൈതം
ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ക്ഷേത്രാരാധനാ രീതികളിലും മന്ത്രക്രമങ്ങളിലും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അദ്വൈതത്തിന്റെ സമന്വയ ദർശനം
ആദി ശങ്കരാചാര്യർ മുന്നോട്ട് വെച്ച പ്രധാന ആശയം:
“ശിവനും വിഷ്ണുവും ശക്തിയും എല്ലാം ഒരേ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളാണ്.”
ഇതിൽ നിന്നാണ് “ഷണ്മതസ്ഥാപനം” എന്ന ആശയം രൂപപ്പെട്ടത്.
ഷണ്മതത്തിലെ ആറു ദേവതകൾ
ശിവൻ
വിഷ്ണു
ശക്തി
ഗണപതി
സൂര്യൻ
സുബ്രഹ്മണ്യൻ
ഇത് വലിയ മതവിഭജനങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിച്ചു.
കേരളത്തിലെ ശൈവ–ശാക്ത ആരാധനയുടെ ചരിത്രം
കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രാരാധന വെറും വേദപരമ്പരയിൽ നിന്നല്ല രൂപപ്പെട്ടത്. ദ്രാവിഡ ഗോത്രാരാധന, തന്ത്രം, പ്രകൃതി ആരാധന, ബൗദ്ധ–ജൈന സ്വാധീനങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് ഇന്നത്തെ കേരള ആരാധനാസംസ്കാരം രൂപപ്പെട്ടത്.
കാവ് സംസ്കാരത്തിൽ നിന്നുള്ള തുടക്കം
പുരാതന കേരളത്തിൽ “കാവ്” സംസ്കാരം പ്രധാനമായിരുന്നു.
പ്രധാന സവിശേഷതകൾ
കാട് ദേവതയുടെ വാസസ്ഥലമായി കണക്കാക്കൽ
നാഗാരാധന
അമ്മാരാധന
ഭൂതാരാധന
ഈ അമ്മാരാധന പിന്നീട് ഭഗവതി ആരാധനയായി വികസിച്ചു.
കേരളത്തിലെ ശൈവ സ്വാധീനം
ക്രി.ശ. 5–8-ാം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ കേരളത്തിൽ ശൈവാരാധന ശക്തമായി വ്യാപിച്ചു.
പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾ
Vaikom Mahadeva Temple
Ettumanoor Mahadeva Temple
Kaduthuruthy Mahadeva Temple
ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളെ “ദക്ഷിണ കൈലാസം” പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
കേരളത്തിലെ ശാക്താരാധനയുടെ വളർച്ച
8–12-ാം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ കേരളത്തിൽ ഭഗവതി ആരാധന ശക്തമായി വളർന്നു.
പ്രധാന ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ
Kodungallur Bhagavathy Temple
Chottanikkara Bhagavathy Temple
Attukal Bhagavathy Temple
പ്രത്യേകതകൾ
ഭദ്രകാളി ആരാധന
തന്ത്രമാർഗം
കാളിയാട്ടം
തെയ്യം
തീയ്യാട്ടം
കേരള തന്ത്ര സംപ്രദായം
കേരള ക്ഷേത്രാരാധനയിൽ തന്ത്രത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
പ്രധാന ഗ്രന്ഥം
തന്ത്രസമുച്ഛയം
ഇത് രചിച്ചത് Chennas Narayanan Namboothiri ആണെന്ന് പരമ്പരാഗതമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേകത — ശിവനും ഭഗവതിയും ഒരുമിച്ച്
കേരളത്തിലെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ:
ശിവക്ഷേത്രം
ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
നാഗകാവ്
ഒരുമിച്ച് കാണപ്പെടുന്നു.
ഇത് ശൈവവും ശാക്തവും തമ്മിലുള്ള ശക്തമായ സംയോജനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ത്രിദേവ സ്വരൂപം — മന്ത്രങ്ങൾ, തത്ത്വങ്ങൾ, ഉപാസനാരഹസ്യങ്ങൾ
മുൻപ് പറഞ്ഞ ശൈവം–വൈഷ്ണവം–ശാക്തേയം എന്നീ സമ്പ്രദായങ്ങളെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ചില പ്രധാന മന്ത്രങ്ങൾ, വേദവാക്യങ്ങൾ, തത്ത്വചിന്തകൾ, ആരാധനാ രഹസ്യങ്ങൾ എന്നിവയും അറിയേണ്ടതുണ്ട്.
“ഏകം സത്” — വേദങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ദർശനം
ഋഗ്വേദത്തിലെ പ്രശസ്തമായ ഒരു വാക്യം:
“ഏകം സത് വിപ്രാ ബഹുദാ വദന്തി” (സത്യം ഒന്ന് മാത്രമാണ്; ജ്ഞാനികൾ അതിനെ പല പേരുകളിൽ വിളിക്കുന്നു.)
ഈ വേദവാക്യം ഹിന്ദു ദർശനത്തിന്റെ അടിത്തറയാണ്. ശിവൻ, വിഷ്ണു, ദേവി — ഇവർ വേറിട്ട ദേവതകൾ മാത്രമല്ല; ഒരേ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങൾ ആണെന്ന ആശയം ഇവിടെ നിന്നാണ് ശക്തമാകുന്നത്.
ഹരിഹര തത്ത്വം — ശിവനും വിഷ്ണുവും ഒരേ തത്ത്വം
ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ക്ഷേത്രസംസ്കാരത്തിൽ “ഹരിഹര” സങ്കല്പം വളരെ പ്രധാനമാണ്.
“ഹരി” = വിഷ്ണു
“ഹര” = ശിവൻ
ഇരുവരും ഒരേ ദൈവികശക്തിയുടെ രണ്ട് ഭാവങ്ങൾ ആണെന്ന് ഈ തത്ത്വം പറയുന്നു.
ഹരിഹര രൂപം
ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒരു ഭാഗം ശിവനും മറ്റേ ഭാഗം വിഷ്ണുവുമായ സംയുക്തരൂപം കാണാം.
പ്രസിദ്ധമായ ശ്ലോകം
ശിവായ വിഷ്ണുരൂപായ ശിവരൂപായ വിഷ്ണവേ । ശിവസ്യ ഹൃദയം വിഷ്ണുർ വിഷ്ണോശ്ച ഹൃദയം ശിവഃ ॥
അർത്ഥം:
“ശിവൻ വിഷ്ണുരൂപനാണ്; വിഷ്ണു ശിവരൂപനാണ്. ശിവന്റെ ഹൃദയം വിഷ്ണുവും, വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയം ശിവനുമാണ്.”
ഈ ശ്ലോകം സമന്വയ ദർശനത്തിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്.
ത്രിദേവ സ്വരൂപവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ
കേരളത്തിലെ ചില താന്ത്രിക ആരാധനകളിൽ ശിവൻ–വിഷ്ണു–ശക്തി സംയുക്ത ഭാവത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.
ധ്യാനമന്ത്ര ഭാവം
ഓം തത് പുരുഷായ വിദ്മഹേ മഹാദേവായ ധീമഹി തന്നോ രുദ്രഃ പ്രചോദയാത് ॥
(ശൈവ ധ്യാനം)
ഓം നമോ നാരായണായ ॥
(വൈഷ്ണവ മഹാമന്ത്രം)
ഓം ഐം ഹ്രീം ക്ലീം ചാമുണ്ഡായൈ വിചേ ॥
(ശാക്ത ബീജമന്ത്രം)
ചില താന്ത്രിക സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ ഈ മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങളെയും ഒരേ പരാശക്തിയുടെ വ്യത്യസ്ത സ്പന്ദനങ്ങൾ ആയി കാണുന്നു.
ബീജമന്ത്രങ്ങളുടെ രഹസ്യം
ശാക്താരാധനയിൽ “ബീജമന്ത്രങ്ങൾ” അത്യന്തം പ്രധാനമാണ്.
പ്രധാന ബീജങ്ങൾ
ബീജം
അർത്ഥഭാവം
ഐം
ജ്ഞാനശക്തി (സരസ്വതി)
ഹ്രീം
മഹാമായാശക്തി
ക്ലീം
ആകർഷണശക്തി
ശ്രീം
ലക്ഷ്മീതത്ത്വം
ദും
ദുർഗ്ഗാശക്തി
തന്ത്രശാസ്ത്രത്തിൽ ശബ്ദം തന്നെ ശക്തിയുടെ രൂപമാണെന്ന് കരുതുന്നു.
കേരള തന്ത്രത്തിൽ ശക്തിയുടെ സ്ഥാനം
കേരളത്തിലെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ:
പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ ശിവൻ ആയാലും
ശക്തിക്ക് പ്രത്യേക ഉപാസന ഉണ്ടാകും
ഉദാഹരണങ്ങൾ:
ശ്രീകോവിലിന് പുറത്ത് ഭഗവതി സങ്കല്പം
ക്ഷേത്രകാവിൽ നാഗദേവത
ശിവനോടൊപ്പം സപ്തമാതൃകാ ആരാധന
ഇത് കേരളത്തിലെ ആരാധനാസംസ്കാരത്തിന്റെ സമന്വയ സ്വഭാവം കാണിക്കുന്നു.
ശ്രീചക്ര ഉപാസനയും ശാക്തതത്ത്വവും
ശാക്താരാധനയിലെ ഏറ്റവും ഗൂഢമായ ഉപാസനകളിൽ ഒന്നാണ് ശ്രീചക്ര ആരാധന.
ശ്രീചക്രം എന്താണ്?
ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ താന്ത്രിക പ്രതീകം
ശക്തിയും ശിവതത്ത്വവും ഒന്നിക്കുന്ന യന്ത്രരൂപം
ലളിതാ ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ പ്രതീകം
ശ്രീചക്രത്തിൽ:
മുകളിലേക്കുള്ള ത്രികോണം → ശിവതത്ത്വം
താഴേക്കുള്ള ത്രികോണം → ശക്തിതത്ത്വം
ഇവയുടെ സംയോജനമാണ് സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം എന്ന് ശാക്തം പറയുന്നു.
അയ്യപ്പസ്വാമി — ഹരിഹരപുത്ര സങ്കല്പം
കേരളത്തിൽ ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു സമന്വയ ആശയമാണ്:
“ഹരിഹരപുത്രൻ”
അയ്യപ്പസ്വാമിയെ:
ശിവന്റെയും
മോഹിനി രൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെയും
സംയുക്തശക്തിയായി കാണുന്നു.
അതുകൊണ്ട് അയ്യപ്പാരാധനയിലും ശൈവ–വൈഷ്ണവ സമന്വയം വ്യക്തമായി കാണാം.
Sabarimala Sree Dharma Sastha Temple ഈ സമന്വയ ദർശനത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
ദാരികവധവും കേരള ഭദ്രകാളി ആരാധനയും
കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി ആരാധനയുടെ പ്രധാന പുരാണപശ്ചാത്തലമാണ് “ദാരികവധം”.
കഥാസാരം
ദാരികൻ എന്ന അസുരനെ നശിപ്പിക്കാൻ
ശിവന്റെ ക്രോധത്തിൽ നിന്ന് ഭദ്രകാളി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു
പിന്നീട് അവൾ കേരളഭൂമിയിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു
ഈ കഥ കേരളത്തിലെ:
കാളിയാട്ടം
മുടിയേറ്റ്
തെയ്യം
ഭഗവതി ഉത്സവങ്ങൾ
എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അവസാനമായി — ത്രിദേവ സ്വരൂപത്തിന്റെ തത്ത്വസാരം
ത്രിദേവ സ്വരൂപം എന്ന ആശയം വെറും മൂന്ന് ദേവതകളെ ഒരുമിച്ച് ആരാധിക്കുന്ന രീതിയല്ല. അത് ഹിന്ദു ദർശനത്തിന്റെ ഒരു ആഴത്തിലുള്ള ആത്മീയ സന്ദേശമാണ്:
സൃഷ്ടി വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടാലും അതിന്റെ അന്തർസാരം ഒരേ ദൈവികചൈതന്യമാണ്.
അതുകൊണ്ടാണ് കേരളത്തിലെ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും:
ശിവൻ
വിഷ്ണു
ഭഗവതി
നാഗദേവതകൾ
ഒരേ ക്ഷേത്രസംസ്കാരത്തിനുള്ളിൽ സഹവർത്തിത്വത്തോടെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
സമാപനം
ശൈവം, വൈഷ്ണവം, ശാക്തേയം എന്നീ സമ്പ്രദായങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത ദർശനങ്ങളും ആരാധനാരീതികളും പിന്തുടരുന്നുവെങ്കിലും, അവയുടെ ആന്തരിക ലക്ഷ്യം ഒരേ പരമസത്യത്തെ അന്വേഷിക്കലാണ്.
കേരളത്തിലെ “ത്രിദേവ സ്വരൂപം” എന്ന ആശയം ഈ സമന്വയ ദർശനത്തിന്റെ മനോഹരമായ ഉദാഹരണമാണ് — ശിവൻ, വിഷ്ണു, ശക്തി എന്നീ മൂന്നു രൂപങ്ങളിലൂടെയും ഒരേ ദൈവികതയെ കാണുന്ന ഒരു തത്ത്വചിന്ത.
LYRICS :
ത്രിദേവ സ്വരൂപം, ത്രിദേവ സ്വരൂപം...
ശിവനുമവൻ നാരായണനും അമ്മയും ഒരേ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ രൂപമിതെല്ലാം ഭക്തഹൃദയത്തിൽ തെളിയുന്ന സത്യം സത്യസനാതന ധർമ്മത്തിന്റെ ദീപം
ത്രിദേവ സ്വരൂപം, ത്രിദേവ സ്വരൂപം...
കൈലാസത്തിൽ നാടരാജൻ നൃത്തമാടി ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ നാരായണൻ ശയിച്ചു സകലശക്തിയായി ജഗന്മാതാവ് വാഴും മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ഒരേ സത്യസ്വരൂപം
ത്രിദേവ സ്വരൂപം, ത്രിദേവ സ്വരൂപം...
ഓം നമഃ ശിവായ എന്ന മന്ത്രധ്വനി ലിംഗരൂപത്തിൽ തെളിയുന്ന ജ്യോതി താണ്ടവനൃത്തം കൊണ്ട് ലോകം നിലനിർത്തും മഹാദേവൻ പരമേശ്വരൻ,
ഗംഗയും ചന്ദ്രനും ജടയിൽ താങ്ങി ഭക്തർക്കായി കരുണ നിറഞ്ഞു ശിവതത്ത്വം സകലത്തിലും നിറഞ്ഞു ചിദാകാശത്തിൽ ശാന്തി പകരും
ത്രിദേവ സ്വരൂപം, ത്രിദേവ സ്വരൂപം... ഓം നമോ നാരായണായ മന്ത്രനാദം വിഷ്ണു പരിപാലകൻ ലോകത്തിനാകെ ദശാവതാരമായി ഭൂമിയിൽ ഇറങ്ങി ധർമ്മസംസ്ഥാപന കർത്താവായി
കൃഷ്ണമുരാരി വേണു മുഴക്കുമ്പോൾ രാമനാമം ധർമ്മം നിലനിർത്തും ശംഖചക്രധാരിയായ നാരായണൻ സകലജീവരക്ഷകൻ
അഭിപ്രായങ്ങള്
ഒരു അഭിപ്രായം പോസ്റ്റ് ചെയ്യൂ