നാട്യശാസ്ത്രം: ഭാരതീയ നൃത്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം വിശദമായ വിവരണവും, AI പാടിയ നാട്യ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഗാനവും

 

ഇന്ത്യൻ നൃത്തകലയുടെ അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥമായി കണക്കാക്കുന്നത് ഭരതമുനി രചിച്ച നാട്യശാസ്ത്രമാണ് (Nāṭyaśāstra). ഇത് ഏകദേശം ക്രി.മു. 200-നും ക്രി.പി. 200-നും ഇടയിൽ എഴുതപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്നു.

🎭 നാട്യശാസ്ത്രം: ഭാരതീയ നൃത്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം

നാട്യശാസ്ത്രം വെറുമൊരു നൃത്ത ഗ്രന്ഥമല്ല; അത് നാടകം, നൃത്തം, സംഗീതം, കാവ്യം, വേഷവിധാനം, അഭിനയം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സമഗ്രമായ ഒരു വിജ്ഞാനകോശമാണ്.

പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയങ്ങൾ:

• അഭിനയം (Abhinaya): വികാരങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന നാല് രീതികൾ:

  1. ആംഗികം: ശരീര ചലനങ്ങൾ, മുദ്രകൾ.

  2. വാചികം: സംഭാഷണം (ഇത് നൃത്തത്തേക്കാൾ നാടകത്തിനാണ് പ്രധാനം).

  3. ആഹാര്യം: വേഷവിധാനം, അലങ്കാരങ്ങൾ.

  4. സാത്വികം: സ്വാഭാവികമായ മാനസിക വികാര പ്രകടനം.

• രസം (Rasa): കല ആസ്വാദകനിൽ ജനിപ്പിക്കുന്ന വികാരം. എട്ട് 'രസങ്ങൾ' (അഷ്ടരസങ്ങൾ) നാട്യശാസ്ത്രത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു, ഒമ്പതാമത്തെ 'ശാന്തം' പിന്നീട് അംഗീകരിച്ചു.

  • ഉദാഹരണത്തിന്, ശൃംഗാരം (പ്രണയം), വീരം (ധീരത), കരുണ (ദുഃഖം), ഭയാനകം (ഭയം).

• ഭാവം (Bhāva): ഒരു വികാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന മാനസികാവസ്ഥ. ഭാവങ്ങളാണ് രസമായി പരിണമിക്കുന്നത്.

• നൃത്തത്തിന്റെ തരംതിരിവുകൾ:

  • നൃത്യം (Nṛtya): ഭാവങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതും കഥാകഥനം നടത്തുന്നതുമായ നൃത്തം (അഭിനയം പ്രധാനം).

  • നൃത്തം (Nṛtta): താളത്തിനും ലയത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ശുദ്ധമായ ചലനങ്ങൾ (അമൂർത്തമായ ചലനങ്ങൾ).

  • നാട്യം (Nāṭya): ഒരു കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന നാടകീയ പ്രകടനം.

നാട്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ സ്വാധീനം:

നാട്യശാസ്ത്രത്തിലെ തത്വങ്ങളാണ് ഇന്ന് നിലവിലുള്ള മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാരതീയ ശാസ്ത്രീയ നൃത്ത രൂപങ്ങൾക്കും (ഭരതനാട്യം, കഥകളി, മോഹിനിയാട്ടം, കുച്ചിപ്പുടി, ഒഡീസി തുടങ്ങിയവ) അടിസ്ഥാനമായിട്ടുള്ളത്. ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലെ 'കരണങ്ങൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന 108 അടിസ്ഥാന നൃത്ത നിലകളും ചലനങ്ങളും ഭരതനാട്യത്തിൽ ഇന്നും ഉപയോഗിക്കുന്നു.

---

🤔 അറിയേണ്ട മറ്റ് വിഷയങ്ങൾ:

നാട്യശാസ്ത്രത്തിനു ശേഷം നൃത്തത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ പഠനങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്:

• അഭിനയ ദർപ്പണം (Abhinaya Darpana): നന്ദികേശ്വരൻ രചിച്ച ഈ കൃതി, കൈമുദ്രകളെക്കുറിച്ചും അഭിനയത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ നൽകുന്നു.

• സംഗീത രത്നാകരം (Sangita Ratnakara): ശാർങ്ഗദേവൻ രചിച്ച ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ സംഗീതത്തെക്കുറിച്ചും നൃത്തത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള പ്രധാന അധ്യായങ്ങളുണ്ട്.

പുരാതന ഭാരതീയർ നൃത്തത്തെ ഒരു യോഗമായും ആത്മീയ സാധനയായും കണ്ടിരുന്നു. നൃത്തത്തിലൂടെ വികാരങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കാനും ആസ്വാദകനെ ഒരു ഉയർന്ന മാനസിക തലത്തിലേക്ക് എത്തിക്കാനും സാധിക്കുമെന്നാണ് അവർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്.

 

👐 ഹസ്തമുദ്രകൾ (കൈമുദ്രകൾ)

പുരാതന ഭാരതീയ നൃത്തശാസ്ത്രത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് അഭിനയത്തിന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകമാണ് ഹസ്തമുദ്രകൾ (കൈമുദ്രകൾ). ഈ മുദ്രകളിലൂടെയാണ് നർത്തകി കഥാപാത്രങ്ങളെ, വസ്തുക്കളെ, പ്രകൃതിയെ, വികാരങ്ങളെ, ആശയങ്ങളെ എന്നിവയെല്ലാം ആവിഷ്കരിക്കുന്നത്.

പ്രധാനമായും രണ്ടുതരം മുദ്രകളാണ് നാട്യശാസ്ത്രത്തിലും അഭിനയ ദർപ്പണത്തിലും വിവരിക്കുന്നത്:

1. അസംയുക്ത ഹസ്തങ്ങൾ (Asamyukta Hastas)

ഒരു കൈ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യുന്ന മുദ്രകൾ. (28 മുതൽ 32 വരെ മുദ്രകൾ ഉണ്ട്).

ഹസ്തം	അർത്ഥം (പ്രധാന ഉപയോഗങ്ങൾ)
പതാക (Pataka)	പതാക, തുടങ്ങുക, സൂര്യൻ, രാത്രി, നദി, വായു, പോകുക, വാൾ.
ത്രിപതാക (Tripataaka)	കിരീടം, വൃക്ഷം, തീ, ക്ഷണിക്കുക, വെളുത്ത താമര.
അർദ്ധചന്ദ്ര (Ardha Chandra)	ചന്ദ്രക്കല, അരക്കെട്ട്, കഠാര, ആയുധം എറിയുക.
മയൂര (Mayura)	മയിൽ, പക്ഷി, നെറ്റിത്തടം, കണ്ണുനീർ, ലത (വള്ളി).
ശിഖര (Shikhara)	ശിഖരം (കൊടുമുടി), ധനുസ്സ്, സംശയ നിവാരണം, പ്രണയം.
കപിത്ഥ (Kapittha)	ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, തേങ്ങ, പാൽ കറക്കുക.
കടാകമുഖം (Katakamukha)	പൂക്കൾ പറിക്കുക, ആഭരണം ധരിക്കുക, സംഭാഷണം, വസ്ത്രം ധരിക്കുക.
അലാപത്മം (Ala Padmam)	വിടർന്ന താമര, പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ, സൗന്ദര്യം, കണ്ണാടി.

---

2. സംയുക്ത ഹസ്തങ്ങൾ (Samyukta Hastas)

രണ്ട് കൈകളും ചേർത്ത് ചെയ്യുന്ന മുദ്രകൾ. (23 മുദ്രകൾ ഉണ്ട്).

ഹസ്തം	അർത്ഥം (പ്രധാന ഉപയോഗങ്ങൾ)
അഞ്ജലി (Anjali)	നമസ്കാരം, ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുക.
കപോതം (Kapota)	സ്വീകരിക്കുക, ബഹുമാനിക്കുക, തല കുമ്പിടുക.
കർക്കടകം (Karkataka)	വലിയ ശരീരം, കൂട്ടം, ഊർജ്ജസ്വലത.
സ്വസ്തികം (Swastika)	വന്ദനം, ആകാശം, ഒരുമിച്ചിരിക്കുക.
ശിവലിംഗം (Shivalingam)	ശിവലിംഗം.
കൈലാസം (Kailasa)	കൈലാസപർവതം.
ഗരുഡൻ (Garuda)	ഗരുഡൻ.

ഈ മുദ്രകൾ, ശരീരം, മുഖഭാവം, ചുവടുകൾ എന്നിവയുമായി ചേർന്ന് വരുമ്പോളാണ് കഥാസന്ദർഭങ്ങൾ പൂർണ്ണമാകുന്നത്. ഒരു മുദ്രയ്ക്ക് തന്നെ സന്ദർഭമനുസരിച്ച് നിരവധി അർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.

 -----------------------------------------------------------------------------------

 ഭാരതീയ നൃത്തശാസ്ത്രത്തിലെ വികാരങ്ങളുടെ സിദ്ധാന്തമായ അഷ്ടരസങ്ങളെ (Ashta Rasas) കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കാം.

നാട്യശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരവും പ്രധാനവുമായ ആശയമാണ് രസം (Rasa). രസം എന്നാൽ "ആസ്വാദനം" അല്ലെങ്കിൽ "സത്ത്" എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ഒരു നൃത്തപ്രകടനമോ നാടകമോ കാണുന്ന പ്രേക്ഷകനിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അനുഭൂതിയാണ് രസം.

വികാരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായ ഭാവങ്ങൾ (Bhāva) ശരിയായ അഭിനയത്തിലൂടെ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തുമ്പോളാണ് അത് രസമായി മാറുന്നത്.

🎭 അഷ്ടരസങ്ങൾ (എട്ട് പ്രധാന രസങ്ങൾ)

ഭരതമുനിയുടെ നാട്യശാസ്ത്രം എട്ട് പ്രധാന രസങ്ങളെയാണ് നിർവചിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഓരോ രസത്തിനും അതിന്റേതായ സ്ഥായിഭാവം (Sthāyi Bhāva - സ്ഥിരമായ വികാരം) ഉണ്ട്.

രസം (Rasa - ആസ്വാദനം)	സ്ഥായിഭാവം (Sthāyi Bhāva - അടിസ്ഥാന വികാരം)	നിറം (Colour)	ദേവത (Deity)
1. ശൃംഗാരം (Shringara)	രതി (Rati - പ്രേമം, ആകർഷണം)	ശ്യാമം (കറുപ്പ്)	വിഷ്ണു
2. ഹാസ്യം (Hasya)	ഹാസം (Haasa - ചിരി, വിനോദം)	ധവളം (വെളുപ്പ്)	ശിവൻ (പ്രമഥഗണങ്ങൾ)
3. കരുണ (Karuna)	ശോകം (Shoka - ദുഃഖം, വിഷാദം)	കപോതം (ചാരനിറം)	യമൻ
4. രൗദ്രം (Raudra)	ക്രോധം (Krodha - കോപം, ദേഷ്യം)	രക്തം (ചുവപ്പ്)	രുദ്രൻ (ശിവൻ)
5. വീരം (Veera)	ഉത്സാഹം (Utsaaha - ധീരത, ഊർജ്ജം)	ഗൗരം (ഓറഞ്ച്/സ്വർണ്ണനിറം)	ഇന്ദ്രൻ
6. ഭയാനകം (Bhayanaka)	ഭയം (Bhaya - പേടി, ഭീതി)	കൃഷ്ണം (കറുപ്പ്)	കാലം
7. ബീഭത്സം (Bheebhatsa)	ജുഗുപ്സ (Jugupsa - വെറുപ്പ്, അറപ്പ്)	നീലം (നീല)	മഹാകാലൻ
8. അത്ഭുതം (Adbhuta)	വിസ്മയം (Vismaya - അത്ഭുതം)	പീതം (മഞ്ഞ)	ബ്രഹ്മാവ്

---

9️⃣ ശാന്തം: ഒമ്പതാമത്തെ രസം

പിൽക്കാലത്തെ ആചാര്യന്മാരും അഭിനയ ദർപ്പണം പോലുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളും ചേർത്ത്, ഒമ്പതാമതൊരു രസത്തെ കൂടി അംഗീകരിച്ചു. ഇതാണ് ശാന്തം.

• 9. ശാന്തം (Shanta):

  • സ്ഥായിഭാവം: ശമം (Shama) അല്ലെങ്കിൽ നിർവേദം (ശാന്തത, സമാധാനം, മോക്ഷം).

  • നിറം: ശുഭ്രം (വെളുപ്പ്).

  • ദേവത: നാരായണൻ.

ഈ ഒമ്പത് രസങ്ങളെ ചേർത്താണ് നവരസങ്ങൾ (Nava Rasas) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഒരു ശാസ്ത്രീയ നൃത്ത രൂപത്തിലെ ഓരോ ചലനവും മുഖഭാവവും ഈ രസങ്ങളെ പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിന് വേണ്ടിയുള്ളതാണ്.

-----------------------------------------------------

  ഭാരതീയ നാട്യ കലയിൽ പരമശിവന് അല്ലെങ്കിൽ നടരാജന് (Nataraja) ഉള്ള പങ്ക് വളരെ വലുതും മൗലികവുമാണ്. ശിവനാണ് നൃത്തകലയുടെ പരമാചാര്യനും പ്രതീകവുമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.

🔱 നടരാജൻ: നൃത്തത്തിന്റെ അധിപൻ

നൃത്തം ചെയ്യുന്ന രൂപത്തിലുള്ള ശിവനെയാണ് നടരാജൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. 'നടൻ' എന്നാൽ നർത്തകൻ, 'രാജൻ' എന്നാൽ രാജാവ്. നടരാജ രൂപം കേവലം ഒരു ശിൽപ്പം മാത്രമല്ല; അത് സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം (പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ താളം) എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ദാർശനിക പ്രതീകമാണ്.

1. താണ്ഡവ നൃത്തം (Tāṇḍava Nṛtta):

ശിവനാണ് താണ്ഡവ നൃത്തത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. ഇത് ശക്തിയും ഊർജ്ജസ്വലതയും പ്രകടമാക്കുന്ന പരുഷമായ (പുരുഷ സ്വഭാവമുള്ള) നൃത്തമാണ്. താണ്ഡവത്തിന് ഏഴ് പ്രധാന ഭേദങ്ങളുണ്ട്:

• സന്ധ്യാ താണ്ഡവം: സന്ധ്യാസമയത്തുള്ള നൃത്തം.

• ആനന്ദ താണ്ഡവം: സന്തോഷ നൃത്തം.

• രുദ്ര താണ്ഡവം: സംഹാര നൃത്തം (നാശത്തിന്റെ നൃത്തം).

• ത്രിപുര താണ്ഡവം, ഊർദ്ധ്വ താണ്ഡവം, ഭുജംഗ താണ്ഡവം, മുനി താണ്ഡവം എന്നിവയാണ് മറ്റ് രൂപങ്ങൾ.

2. ലാസ്യ നൃത്തം (Lāsya Nṛtta):

താണ്ഡവം പരുഷമാകുമ്പോൾ, അതിന് വിപരീതമായി മൃദുലവും മനോഹരവുമായ സ്ത്രീ സ്വഭാവമുള്ള നൃത്തമാണ് ലാസ്യം. ഈ നൃത്തം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത് ശിവന്റെ ഭാര്യയായ പാർവതി ദേവിയാണ്. ലാസ്യം, ശൃംഗാര (പ്രണയം) രസത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

3. നാട്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവം:

പുരാണങ്ങളനുസരിച്ച്, ഭരതമുനിക്ക് നൃത്തശാസ്ത്രം ഉപദേശിച്ച് നൽകിയത് ശിവനാണ്. ദേവന്മാർക്ക് വേണ്ടിയും ലോകത്തിന്റെ നന്മയ്ക്ക് വേണ്ടിയും നൃത്തകല ഭൂമിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ ശിവൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. താണ്ഡവവും ലാസ്യവും ചേരുമ്പോളാണ് നൃത്തം പൂർണ്ണമാകുന്നത്.

⚡️ നാട്യ കലയിലെ ശിവന്റെ പങ്ക് ചുരുക്കത്തിൽ:

• നൃത്തത്തിന്റെ ആദിഗുരു: എല്ലാ നൃത്തങ്ങൾക്കും ചുവടുകൾക്കും താളത്തിനും ശിവൻ ആദി കർത്താവാണ്.

• പ്രപഞ്ച താളത്തിന്റെ പ്രതീകം: നടരാജന്റെ ചലനം പ്രപഞ്ചം നിലനിൽക്കുന്ന താളത്തെയും ചക്രത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

• രൗദ്ര-വീര രസങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം: രൗദ്രം (കോപം), വീരം (ധീരത) തുടങ്ങിയ ശക്തമായ രസങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ താണ്ഡവം സഹായിക്കുന്നു.

• സമന്വയം: താണ്ഡവം (ശക്തി) ലാസ്യം (സൗന്ദര്യം) എന്നിവയുടെ സമന്വയമാണ് ഭാരതീയ ശാസ്ത്രീയ നൃത്തകല.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഓരോ ക്ലാസിക്കൽ നൃത്ത പ്രകടനവും നടരാജന് വന്ദനം അർപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് ആരംഭിക്കാറ്.

 

🩰 കരണങ്ങൾ (Karaṇas): നൃത്ത ചലനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം

 ശിവനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും നാട്യശാസ്ത്രത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ ഒന്നാണ് കരണങ്ങൾ.

ശിവന്റെ താണ്ഡവ നൃത്തത്തിൽ നിന്നാണ് 108 കരണങ്ങൾ (108 Karanas) രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 'കരണം' എന്നാൽ 'ചെയ്യുന്നത്' അല്ലെങ്കിൽ 'ചലനം' എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.

എന്താണ് കരണം?

ഒരു കരണം എന്നത് ശരീരത്തിന്റെ ചലനങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ചെറിയ യൂണിറ്റാണ്. ഇത് കൈകളുടെ ചലനം (ഹസ്തങ്ങൾ), കാലുകളുടെ ചുവടുകൾ (പാദചാരി), അരക്കെട്ടിന്റെ ചലനം (കടി), തലയുടെ ചലനം (ശിരസ്സ്) എന്നിവയെല്ലാം ഒരു പ്രത്യേക രീതിയിൽ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരൊറ്റ നിലയിൽ അല്ലെങ്കിൽ ചലനത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

ഉദാഹരണത്തിന്:

1. ഒരു പ്രത്യേക കൈമുദ്ര എടുക്കുക.

2. ഒരു കാൽ പ്രത്യേക ദിശയിലേക്ക് നീട്ടുക.

3. ആ ചലനത്തെ ഒരു പ്രത്യേക ഭംഗിയോടും താളത്തോടും കൂടി പൂർത്തിയാക്കുക.

ഇതെല്ലാം ചേരുമ്പോളാണ് ഒരു കരണം പൂർത്തിയാകുന്നത്.

ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പ്രാധാന്യം:

• ചിദംബരം ക്ഷേത്രം: തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രശസ്തമായ ചിദംബരം നടരാജ ക്ഷേത്രത്തിൽ, ശിവൻ അവതരിപ്പിച്ച 108 കരണങ്ങളും കൊത്തുപണികളായി ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭരതനാട്യത്തിന്റെ പ്രധാന ഉറവിടമായി ഈ ശിൽപ്പങ്ങളെ കണക്കാക്കുന്നു.

• കുംഭകോണം, തഞ്ചാവൂർ: ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെ മറ്റ് പല പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഈ കരണങ്ങളുടെ ശിൽപ്പരൂപങ്ങൾ കാണാം.

നാട്യശാസ്ത്രത്തിൽ:

നാട്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ നാലാം അധ്യായമായ 'താണ്ഡവ ലക്ഷണം' എന്ന ഭാഗത്താണ് ഈ 108 കരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നത്.

അംഗഹാരങ്ങൾ (Angaharas):

രണ്ടോ അതിലധികമോ കരണങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന്, കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമുള്ളതും മനോഹരവുമായ നൃത്ത ശ്രേണികൾ ഉണ്ടാക്കുമ്പോൾ അതിനെ അംഗഹാരങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ആധുനിക ക്ലാസിക്കൽ നൃത്ത രൂപങ്ങളായ ഭരതനാട്യത്തിലും ഒഡീസിയിലും കരണങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചുവടുകളും നിലകളും ഇപ്പോഴും പരിശീലിക്കുകയും അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

 

 

🎶 നൃത്തവും സംഗീതവും: താളവും രാഗവും

ഭാരതീയ ശാസ്ത്രീയ നൃത്തത്തിന് സംഗീതം ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഘടകമാണ്. നൃത്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ മൂന്ന് ഘടകങ്ങൾ ഇവയാണ്:

1. ഭാവം: വികാരം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത് (അഭിനയം).

2. രാഗം: സംഗീതത്തിന്റെ ഈണം.

3. താളം: താളക്രമം, ചുവടുകൾക്ക് അടിസ്ഥാനം.

1. രാഗം (Rāga): സംഗീതത്തിന്റെ ആത്മാവ്

രാഗമാണ് നൃത്തത്തിൽ ഭാവം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നത്.

• രാഗങ്ങൾ പ്രത്യേക സ്വരങ്ങളുടെ (നോട്ടുകൾ) ക്രമീകരണമാണ്. ഓരോ രാഗത്തിനും അതിൻ്റേതായ പ്രത്യേക ഭാവമുണ്ട്.

• ഉദാഹരണത്തിന്, മോഹനം എന്ന രാഗം സന്തോഷവും ആനന്ദവും നൽകുന്നു.

• ആനന്ദഭൈരവി രാഗം കരുണയും ദുഃഖവും പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

• നൃത്തത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വികാരങ്ങൾക്കും സന്ദർഭങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ചാണ് രാഗം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്.

2. താളം (Tāla): നൃത്തത്തിന്റെ താളക്രമം

താളമാണ് നൃത്തത്തിന്റെ ചലനങ്ങൾക്കും ചുവടുകൾക്കും (അഥവാ നൃത്തം/നൃത്തം) അടിത്തറ നൽകുന്നത്.

• താളത്തെ അളക്കുന്നത് അക്ഷരകാലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്. ഒരു നിശ്ചിത എണ്ണം അക്ഷരകാലങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഒരു ആവർത്തനം (ആവർത്തന ചക്രം) ഉണ്ടാകുന്നത്.

• നൃത്തത്തിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ചില താളങ്ങൾ:

  • ആദി താളം: 8 അക്ഷരകാലങ്ങൾ (ദ്രുതം, ലഘു, ദ്രുതം)

  • രൂപക താളം: 6 അക്ഷരകാലങ്ങൾ

  • ചാപ്പ് താളം: (കഥകളി സംഗീതത്തിൽ പ്രധാനം)

• ലയം (Laya): താളത്തിന്റെ വേഗത. നൃത്തത്തിൽ മൂന്ന് പ്രധാന ലയങ്ങളുണ്ട്:

  1. വിലംബിതം: സാവധാനത്തിലുള്ള ലയം.

  2. മദ്ധ്യം: ഇടത്തരം വേഗത.

  3. ദ്രുതം: വേഗതയേറിയ ലയം.

3. വാദ്യങ്ങൾ (Instruments)

നൃത്തത്തിന് പശ്ചാത്തല സംഗീതം നൽകുന്ന പ്രധാന വാദ്യോപകരണങ്ങൾ:

• മൃദംഗം/ചെണ്ട: താളത്തിന്.

• വീണ/വയലിൻ: രാഗാലാപനത്തിന്.

• പുല്ലാംകുഴൽ (വേണു): മധുരമായ ഈണത്തിന്.

• നട്ടുവാങ്കം: ഭരതനാട്യത്തിൽ താളത്തിന്റെ നിർദ്ദേശം നൽകാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന കൈത്താളം (ഇതിൻ്റെ ശബ്ദം).

നൃത്തത്തിലെ ഈ താള-രാഗ സംഗമം നർത്തകിക്കും പ്രേക്ഷകനും ഒരേപോലെ ആസ്വാദ്യകരമായ അനുഭവം നൽകുന്നു.

 

  നവരസങ്ങളെ എങ്ങനെയാണ് രാഗങ്ങളിലൂടെയും സംഗീതത്തിലൂടെയും നൃത്തത്തിൽ ആവിഷ്കരിക്കുന്നത് എന്ന് പരിശോധിക്കാം.

നൃത്തത്തിൽ, ഒരു പ്രത്യേക വികാരം (രസം) പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ നർത്തകി അഭിനയം (മുഖഭാവം, മുദ്രകൾ) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, സംഗീതം ആ വികാരത്തിന് ഒരു പശ്ചാത്തലവും തീവ്രതയും നൽകുന്നു.

🎶 നവരസങ്ങളും സംഗീത രാഗങ്ങളും

ഓരോ രസത്തിനും ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ രാഗങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്ന് നോക്കാം. ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ പൊതുവായതും, നർത്തകന്റെയും സംഗീതജ്ഞന്റെയും വ്യാഖ്യാനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാറ്റങ്ങൾ വരാവുന്നതുമാണ്.

രസം (Rasa)	വികാരം (Emotion)	സംഗീത രാഗം (ഉദാഹരണങ്ങൾ)	രാഗത്തിന്റെ പ്രത്യേകത
ശൃംഗാരം (പ്രണയം)	രതി (Rati)	ശങ്കരാഭരണം, മോഹനം, കമാസ്	മധുരവും, ശ്രുതിമധുരവുമായ ഭാവങ്ങൾ. ലാസ്യ നൃത്തത്തിന് അനുയോജ്യം.
ഹാസ്യം (ചിരി)	ഹാസം (Haasa)	മാളവി, ഖരഹരപ്രിയ (വേഗതയേറിയ വകഭേദങ്ങൾ)	ലഘുവായതും, ചടുലവുമായ ഈണങ്ങൾ. ലയം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഹാസ്യം ഉണർത്തും.
കരുണ (ദുഃഖം)	ശോകം (Shoka)	സാവേരി, ആനന്ദഭൈരവി, മുഹരി	താഴ്ന്ന സ്വരങ്ങളും വിഷാദകരമായ ഭാവങ്ങളും. സാവധാനത്തിലുള്ള (വിലംബിത) ലയം.
രൗദ്രം (കോപം)	ക്രോധം (Krodha)	ആരഭി, കേദാരഗൗള	ഗംഭീരമായതും, ഉയർന്ന സ്വരങ്ങളോടു കൂടിയതുമായ രാഗങ്ങൾ. താളത്തിൽ ശക്തി പ്രകടമാക്കും.
വീരം (ധീരത)	ഉത്സാഹം (Utsaaha)	കല്യാണി, അഠാണ	ഉന്മേഷം നൽകുന്നതും, ഊർജ്ജസ്വലവുമായ സ്വരങ്ങൾ. ചടുലമായ താളം (ദ്രുത ലയം).
ഭയാനകം (ഭയം)	ഭയം (Bhaya)	പുന്നാഗവരാളി, സഹാന	വിറയ്ക്കുന്ന ഭാവങ്ങളെയും അസ്വസ്ഥതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന സ്വരങ്ങൾ.
ബീഭത്സം (വെറുപ്പ്)	ജുഗുപ്സ (Jugupsa)	പുരവികല്യാണി (തീവ്രമായ ഭാവത്തിൽ)	അസുഖകരമായ ഒരവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്ന തീവ്ര സ്വരങ്ങൾ.
അത്ഭുതം (വിസ്മയം)	വിസ്മയം (Vismaya)	ബിലഹരി, കാനഡ	ആകാംഷയും അമ്പരപ്പും നൽകുന്ന, പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത സ്വര സഞ്ചാരങ്ങൾ.
ശാന്തം (സമാധാനം)	ശമം (Shama)	ശ്യാമളാംഗം, കേദാരം, യമൻ കല്യാണി	ലളിതവും, സമാധാനപരവുമായ, താഴ്ന്ന സ്വരത്തിലുള്ള രാഗങ്ങൾ. സ്ഥിരമായ ലയം.

സംഗീതത്തിന്റെ പങ്ക്:

നൃത്തത്തിലെ ഒരു രംഗം അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ, സംഗീതം നൽകുന്നയാൾ (ഗായകൻ/ഗായിക) രാഗത്തിന്റെ ഭാവത്തിന് അനുസരിച്ചായിരിക്കും അത് ആലപിക്കുന്നത്.

• കരുണ രസം വരുമ്പോൾ സംഗീതം മൃദുവായി, സാവധാനത്തിൽ, ഹൃദയസ്പർശിയായ രീതിയിൽ ഒഴുകുന്നു.

• രൗദ്ര രസം വരുമ്പോൾ സംഗീതം ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ, ശക്തമായി, കട്ടിയുള്ള ശബ്ദത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

നൃത്തം കാണുന്നവർക്ക് കഥാപാത്രത്തിന്റെ വികാരങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ സംഗീതം വളരെ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നു.

പുരാതന ഭാരതീയ നൃത്തശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ഘടകങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഇപ്പോൾ ഒരു നല്ല ധാരണ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടാകുമെന്ന് കരുതുന്നു.  

  ഭാരതീയ ശാസ്ത്രീയ നൃത്ത രൂപങ്ങളെക്കുറിച്ച് (Classical Dance Forms) വിശദീകരിക്കാം.

ഇന്ത്യൻ സംസ്കാര മന്ത്രാലയം ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ച ഒമ്പതോളം പ്രധാന ശാസ്ത്രീയ നൃത്ത രൂപങ്ങളുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം നാട്യശാസ്ത്രം എന്ന അടിസ്ഥാന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്ന് തത്വങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളവയാണ്.

🇮🇳 പ്രധാന ശാസ്ത്രീയ നൃത്ത രൂപങ്ങൾ

ഓരോ നൃത്ത രൂപത്തിനും അതിൻ്റേതായ ഉത്ഭവസ്ഥാനവും അവതരണ ശൈലിയും ഉണ്ട്:

നൃത്ത രൂപം	ഉത്ഭവ സംസ്ഥാനം	പ്രത്യേകതകൾ
1. ഭരതനാട്യം	തമിഴ്നാട്	സാദിർ ആട്ടം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ശക്തമായ ജ്യാമിതീയ നിലകളും ശുദ്ധ നൃത്തത്തിൻ്റെ (നൃത്തം) ചടുലതയും അഭിനയത്തിന് (അഭിനയം) പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
2. കഥകളി	കേരളം	ലോകപ്രശസ്തമായ നാട്യരൂപം. വേഷവിധാനം, മുഖത്തെ അലങ്കാരം (ചുട്ടി), കൈമുദ്രകൾ (ഹസ്തങ്ങൾ) എന്നിവ വളരെ വിപുലമാണ്. കഥാകഥനത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം.
3. മോഹിനിയാട്ടം	കേരളം	ലാസ്യ നൃത്തത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന, സ്ത്രീകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന നൃത്ത രൂപം. വെള്ളയും സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും മൃദുവായ ചലനങ്ങളും പ്രത്യേകതയാണ്.
4. കുച്ചിപ്പുടി	ആന്ധ്രാപ്രദേശ്	വേഗതയേറിയ ചുവടുകളും അഭിനയത്തിൽ നാടകീയതയും കലർന്ന നൃത്തം. വെള്ളത്തിൽ എഴുതുക, പിച്ചളത്തളികയിൽ ചുവടുവെച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവ പ്രത്യേകതകളാണ്.
5. ഒഡീസി	ഒഡീഷ	ത്രിഭംഗം (ശരീരം മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളായി വളയുന്നത്), ചൗക (സമചതുരത്തിലുള്ള നില) എന്നീ മനോഹരമായ നിലകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ലളിതവും ഭക്തിസാന്ദ്രവുമാണ്.
6. കഥക്	ഉത്തർപ്രദേശ്	മുസ്ലീം-ഹിന്ദു സംസ്കാരങ്ങളുടെ സ്വാധീനം കാണാം. തത്കാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വേഗത്തിലുള്ള പാദചലനങ്ങൾ (ചുവടുകൾ), കറക്കങ്ങൾ (ചക്കറുകൾ), കഥാകഥനം എന്നിവ പ്രധാനമാണ്.
7. മണിപ്പൂരി	മണിപ്പൂർ	ഭക്തിയാണ് മുഖ്യഭാവം (പ്രത്യേകിച്ച് രാധാ-കൃഷ്ണ ഭക്തി). കൈമുദ്രകളേക്കാൾ കൂടുതൽ ശരീര ചലനത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. ലളിതമായ ചുവടുകളും മൃദുലമായ ചലനങ്ങളും.
8. സത്രിയ	അസം	15-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ശ്രീമന്ത ശങ്കരദേവൻ സ്ഥാപിച്ചതാണ്. സത്രങ്ങൾ (മഠങ്ങൾ) എന്നറിയപ്പെടുന്ന വൈഷ്ണവ ആശ്രമങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നൃത്തമാണിത്.

🔍 പ്രധാന വ്യത്യാസങ്ങൾ:

• ചലന രീതി: ഭരതനാട്യം, കുച്ചിപ്പുടി, കഥക് എന്നിവയിൽ ശക്തമായ നേർരേഖയിലുള്ള ചലനങ്ങളാണെങ്കിൽ, ഒഡീസി, മോഹിനിയാട്ടം എന്നിവയിൽ വക്രരൂപത്തിലുള്ള മൃദലമായ ചലനങ്ങളാണ് പ്രധാനം.

• അഭിനയം: കഥകളിയിൽ 'ആഹാര്യ അഭിനയത്തിനാണ്' (വേഷവിധാനം) കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം, എന്നാൽ ഭരതനാട്യം, കുച്ചിപ്പുടി എന്നിവയിൽ 'ആംഗിക അഭിനയത്തിനാണ്' (മുദ്രകൾ) പ്രാധാന്യം.

• സംഗീതം: ഭരതനാട്യം, മോഹിനിയാട്ടം, കുച്ചിപ്പുടി എന്നിവ കർണ്ണാടക സംഗീതത്തെ ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ, കഥക് ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു.